Bodemonderzoek voormalig gasfabriekterrein Marnixstraat

Onderzoek november 2008-juni 2009

In de periode november 2008 tot juni 2009 is door stadsdeel Centrum opnieuw onderzoek uitgevoerd naar de bodemverontreiniging van het terrein. In oktober 2009 zijn de onderzoeksresultaten bekend geworden.
De onderzoeksresultaten bevestigen op hoofdlijnen de resultaten uit eerder uitgevoerde onderzoeken tussen 1989 en 2004. Er is een duidelijk beeld ontstaan van de verontreinigingsituatie in de (water)bodem van de Singelgracht. Daarnaast is de omvang van de verontreiniging beter inzichtelijk gemaakt.
Er is weliswaar sprake van ernstige bodemverontreiniging maar er zijn geen risico's voor mens, plant en dier. Het is helaas niet mogelijk om op basis van het onderzoek een éénduidige uitspraak te doen of de verontreiniging zich via het grondwater verspreid. Op basis van de nu bekende onderzoeksresultaten en het feit dat de verontreiniging ruim 120 jaar geleden is ontstaan, is de conclusie wel dat de verontreiniging zich nauwelijks lijkt te verspreiden.

• Download:het onderzoeksrapport.

Monitoringsplan

Op basis van het onderzoeksrapport heeft stadsdeel Centrum een monitoringsplan voor de grondwaterverontreiniging laten maken. Dit monitoringsplan is op 5 juli 2010 goedgekeurd door de Dienst Milieu en Bouwtoezicht (DMB). Voor de beschikking klikt u in de kolom hiernaast. De komende jaren gaan we de omvang en concentratie van de grondwaterverontreiniging in de gaten houden door op diverse plekken en op verschillende dieptes binnen het verontreinigde gebied monsters te nemen van het grondwater. Het doel is om uiteindelijk een gedetailleerdere uitspraak te kunnen doen over de aanwezigheid van een onaanvaardbaar (verspreidings)risico. Op basis van deze uitspraak kan dan een beslissing worden genomen over de verdere aanpak van de grondwatersanering.

• Download:het monitoringsplan.

Start uitvoering monitoring

Het nemen van grondwatermonsters gebeurt via peilfilters. Voor een deel maken we gebruik van peilfilters die tijdens eerdere onderzoeken zijn geplaatst. Daarnaast worden op een aantal locaties nog nieuwe peilfilters geplaatst. Dit gebeurt in de periode 13 t/m 24 september 2010. Voor het plaatsen van de peilfilters wordt een bedrijfsauto ingezet. Mocht deze auto op een plek komen te staan die de bereikbaarheid beperkt, dan wordt dit met de direct betrokkenen overlegd.
Nadat alle peilfilters geplaatst zijn, nemen we in oktober voor de eerste keer grondwatermonsters. Bewoners en bezoekers merken niets van het nemen van de monsters. Het is echter wel zo dat een aantal peilfilters zich op een binnenterrein bevinden. Over het nemen van deze grondwatermonster nemen we rechtstreeks contact op met de direct betrokkenen. Het tijdstip wordt vanzelfsprekend in overleg met deze betrokkenen afgesproken.

Het vervolg

De eerste twee jaar nemen we twee keer per jaar, in oktober en april, grondwatermonsters. Vervolgens worden nog één keer per jaar monsters genomen. Elk jaar rapporteren we de resultaten en conclusies van de monitoring aan de Dienst Milieu en Bouwtoezicht. Een samenvatting van deze rapportages komt op de website van stadsdeel Centrum te staan. Over vijf jaar moet bepaald worden hoe de verdere aanpak van de grondwaterverontreiniging uitgevoerd gaat worden. Hierbij maken we gebruik van de resultaten en conclusies van de monitoring. Vanzelfsprekend houden wij u op de hoogte van de ontwikkelingen.

Voorgeschiedenis

De gasfabriek was deels gebouwd op het vroegere bolwerk Nieuwkerk aan de Schans dat in het verlengde van de Elandsstraat lag. En deels was de gasfabriek gebouwd op grond die vrij kwam bij het verleggen van de loop van de Singelgracht. Voor het kaartje met de ligging van de Singelgracht voor aanvang van de gasfabriek klikt u hier. Voor het kaartje met de historische bebouwing klikt u hier.
Na sluiting van de gasfabriek is het fabriekterrein, Appeltjesmarkt en Groenmarkt, in gebruik genomen door de groothandelsmarkt voor groente en fruit. Ten behoeve van het laden en lossen voor deze groothandelsmarkt zijn insteekhaventjes gegraven die later weer zijn gedempt. Hier vindt u het het kaartje met ontgraving en aanplemping van de insteekhaventjes.
Vermoedelijk heeft de gasfabriek haar afvalstoffen, zoals teer, op de Singelgracht geloosd. Door deze lozingen en de vergravingen van het voormalige fabriekterrein is niet alleen op het terrein van de voormalige gasfabriek maar ook in de omgeving verontreiniging te vinden, zoals aan de overzijde van de Singelgracht onder de huidige Nassaukade. De verontreiniging van dit gebied is al langere tijd bekend. In 2004 is een bodemonderzoek uitgevoerd waarmee het verontreinigde gebied in kaart is gebracht. Voor het kaartje met de contour van het verontreinigde gebied klikt u hier. Uit het onderzoek bleek dat er geen risico’s voor de volksgezondheid zijn zolang er niet in de grond wordt gegraven.
Op basis van dit onderzoek heeft de Dienst Milieu en Bouwtoezicht op 27 december 2006 een beschikking afgegeven waarin wordt vastgesteld dat er sprake is van ernstige bodemverontreiniging. De beschikking stelt dat de sanering zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk vóór 2011 moet zijn begonnen, omdat de verontreiniging zich via het diepe grondwater verspreidt. 
Klik op 27 december 2006 voor de beschikking bodemverontreiniging voormalige gasfabriek aan de Marnixstraat.
In 2008 was nieuw onderzoek nodig om de plaats en mate van de verontreiniging preciezer te bepalen en de verspreiding van de grondwaterverontreiniging te onderzoeken.

Verdere informatie, vragen en links

• Veel gestelde vragen en de antwoorden daarop, en verdere informatie over de bodemverontreiniging van de voormalige gasfabriek Marnixstraat.
• Het Amsterdams Steunpunt Wonen (ASW) informeert bewoners over bodemverontreiniging en ondersteunt hen bij bodemsaneringen in buurten. Informatie over de aanpak van bodemsanering en over actuele saneringsprojecten staan op de uitgebreide bodemwebsite van het ASW http://www.bodem.info/.
• De GGD adviseert over milieu en gezondheid in Amsterdam en behandelt meldingen van burgers op gebieden zoals luchtkwaliteit en geluid. Informatie over de rol van de GGD staat op de website van de GGD http://www.gezond.amsterdam.nl/ (doorklikken naar Milieu&gezondheid).

Wilt u meer informatie?

Bij het onderzoek zijn zowel stadsdeel Centrum als stadsdeel West (voormalig stadsdeel Oud-West) betrokken. Stadsdeel Centrum is daarbij de trekker. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de afdeling Projecten van de sector Bouwen en Wonen:

Projectmanager:
J.Z. Snoek 
per mail:  Jsnoek@centrum.amsterdam.nl

Assistent projectmanager:
Mw. L. Douma
per mail: Jdouma@centrum.amsterdam.nl.

Voor vragen over bewonersondersteuning kunt u terecht bij:
Amsterdams Steunpunt Wonen, bodem en milieuadviseur 
Mw. E. Haspels
Telefoon (020) 523 0185 of per mail: E.haspels@steunpuntwonen.nl.