Beleid stadsdeel

Het stadsdeel neemt beslissingen over welke panden te beschermen. Maar verleent bijvoorbeeld ook vergunningen voor aanpassingen aan monumenten en handhaaft de monumentenregelgeving. Daarnaast biedt het stadsdeel financiële regelingen om het behoud en herstel van monumenten te stimuleren.

Beschermd stadsgezicht, Bestemmingsplannen en Waardenkaarten

In 1999 is de binnenstad van Amsterdam door het Rijk aangewezen als Beschermd stadsgezicht. Om de binnenstad zo goed mogelijk te beschermen en ontwikkelen worden nieuwe bouwplannen getoetst aan een bestemmingsplan. Hierin staan regels over het gebruik van de grond en de bouwwerken die daarop gebouwd zijn. Ieder bouwplan wordt beoordeeld door het Bureau Monumenten en Archeologie en de adviescommissie monumenten. Om de kwaliteit van het stadsbeeld te behouden is een Waarderingskaart beschermd stadsgezicht opgesteld. Op deze kaart is voor alle bebouwing van voor 1940 aangegeven in hoeverre het bijdraagt aan het stadsbeeld. De ordewaarderingskaart is onderdeel van de bestemmingsplannen en daarmee een toetsingskader voor bouwaanvragen.

Daarnaast is er in samenwerking met Bureau Monumenten en Archeologie (BMA) een bouwhistorische waardenkaart voor het middeleeuwse stadshart van de binnenstad opgesteld. Bouwhistorische waarden zijn verborgen bouwkundige en historische onderdelen in gebouwen, die vaak ouder blijken te zijn dan de voorgevel van het gebouw doet vermoeden. De kaart laat zien waar bouwhistorische waarden te verwachten of aanwezig zijn. Ook is er een archeologische waardenkaart in voorbereiding. De archeologische waardenkaart is sinds 2008 onderdeel van de bestemmingsplannen en daarmee een toetsingskader voor bouwaanvragen. Doel is om uiteindelijk een compleet beeld van de aanwezige waarden, zowel boven- als ondergronds, te hebben.

Wettelijke basis

De wettelijke basis voor de bescherming en instandhouding van de monumenten in de Amsterdamse binnenstad wordt gevormd door de Monumentenwet 1988 en de Erfgoedverordening stadsdeel Centrum . De monumentenwet doet dit voor rijksmonumenten en de erfgoedverordening doet dit voor gemeentelijke monumenten.

Archeologisch erfgoed                                                                     

Ook onder de grond bevindt zich een grote cultuurhistorische schatkamer. Dit zogenoemde archeologische erfgoed verdient speciale aandacht. Hier ligt immers het collectief geheugen van de stad. Verwijdering daarvan zonder onderzoek kan leiden tot onherstelbare schade aan de kennis van de geschiedenis van de stad. Bij bouwaanvragen of activiteiten waarbij de bodem verstoord wordt (dieper dan 50 cm onder maaiveld), is dan ook archeologische toetsing nodig.

Centrum Amsterdam: bescherming én ontwikkeling

Naast de historische kwaliteit zijn vitaliteit en ontwikkeling zijn onlosmakelijk verbonden met het karakter van het centrum van Amsterdam. De binnenstad kenmerkt zich door een grote diversiteit in voorzieningen, wonen en werken en de economische en culturele vitaliteit maken de binnenstad tot het kloppend hart van stad en regio. De stad verandert en ontwikkelt zich en dit biedt bij uitstek kansen om minpunten te verbeteren en nieuwe kwaliteiten toe te voegen. De monumentenzorg is dan ook geen statische aangelegenheid. Nu al kijkt het stadsdeel naar recentere waardevolle panden die in de toekomst monumentwaardig kunnen zijn. Hiermee wordt de continuïteit in de ontwikkeling van de stad gewaarborgd. Zo onderzoekt het stadsdeel i.o.v. met bureau Monumenten en Archeologie op dit moment welke panden uit de periode 1940-1970 beschermenswaardig zijn.