Monumenten

Het instandhouden en beschermen van de ongeveer 8000 monumenten behoort tot de taak van stadsdeel Centrum.

Eén en al monument

Het middeleeuwse stadshart, de 17e eeuwse grachtengordel en de Jordaan bevatten een groot aantal rijks- en gemeentelijke monumenten. Niet alleen de beroemde gebouwen als het Paleis op de Dam, de Oude en de Nieuwe Kerk, de Waag en de Beurs van Berlage, maar ook duizenden woonhuizen en objecten als bruggen. Buiten individueel waardevolle monumenten bestaat de binnenstad van Amsterdam uit een gave historische stedenbouwkundige structuur. Dit totaalbeeld is beschermd door de aanwijzing van het Rijk in 1999 als Beschermd Stadsgezicht.

Het instandhouden en beschermen van de ongeveer 8000 monumenten behoort tot de taak van stadsdeel Centrum. De Commissie voor Welstand en Monumenten en Bureau Monumenten en Archeologie (BMA) adviseren het stadsdeel daarbij. BMA doet bouwhistorisch en architectuurhistorisch onderzoek, stelt monumentbeschrijvingen op en beheert het bouwhistorisch en archeologisch depot. Veel historisch onderzoek leidt tot publicaties. Bij verbouwen en restaureren van een monument of een pand binnen het beschermd stadsgezicht is een omgevingsvergunning nodig. Deze worden door het stadsdeel in nauw overleg met BMA en de Commissie voor Welstand en Monumenten behandeld. Voor meer informatie over karakteristieke monumenten in Amsterdam kunt u kijken op [>] www.bma.amsterdam.nl/monumenten . Hier kunt u ook het monumentenregister raadplegen (zie AMIS).

Rijksmonument en gemeentelijk monument

De monumenten in het centrum vallen uiteen in Rijksmonumenten en Gemeentelijke monumenten. Een rijksmonument is een gebouw of object dat cultuurhistorisch gezien van nationaal belang is vanwege haar schoonheid, betekenis voor de wetenschap of de cultuurhistorische waarde. Het moet tenminste 50 jaar oud zijn en wordt aangewezen door het Rijk. Een gemeentelijk monument is een gebouw of object dat cultuurhistorisch gezien van belang is voor een gemeente. Van belang vanwege haar schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische waarde. Voor gemeentelijke monumenten geldt de leeftijdsgrens van 50 jaar niet. Het dagelijks bestuur van het stadsdeel wijst gemeentelijke monumenten aan op grond van vaste selectiecriteria (zie handleiding).

De wettelijke basis voor de bescherming en instandhouding van de monumenten in de Amsterdamse binnenstad is de Monumentenwet 1988 en de Erfgoedverordening stadsdeel Centrum. De monumentenwet doet dit voor rijksmonumenten en de monumentenverordening doet dit voor gemeentelijke monumenten. Op dit moment is de Erfgoedverordening 2009 in voorbereiding. Voor informatie over financiële ondersteuning en subsidies bij restauraties en onderhoud van monumenten, zie: Financiering en subsidies.